31 mei: Masterclass Veilige inzet van batterijtechologie
Meld je nu aan!
Home>Nieuws>Hoe ontwikkel je een Smart Energy Hub?
Nieuws
Hoe ontwikkel je een Smart Energy Hub?
23
Feb
Hoe ontwikkel je een Smart Energy Hub?

Hoe ontwikkel je een Smart Energy Hub?

Verslag van de Masterclass Smart Energy Hub op 25 januari

Smart Energy Hubs (SEH’s) in Nederland bevinden zich in de pioniersfase, waarbij links en rechts initiatieven ontstaan. Regionale ontwikkelingsmaatschappij Oost NL stimuleert het ontstaan van deze samenwerkingsverbanden op het gebied van duurzame energieopwekking en -distributie door tien startende SEH’s te ondersteunen en de opgedane kennis te delen. Vijftig professionals op het gebied van duurzame energie bezochten op 25 januari de masterclass Smart Energy Hub, die Connectr in samenwerking met Oost NL, de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN), SEECE, 3VAS en Smart Energy Hub Zwolle – Noord in Arnhem gaf.

Hoe ontstaat een Smart Energy Hub? Overbelasting van het energienetwerk op een bedrijventerrein is verreweg de belangrijkste aanleiding. Door deze netcongestie kunnen uitbreidingsplannen van ondernemers, of zelfs de aanleg van een nieuw bedrijventerrein niet doorgaan. Simpelweg omdat de netbeheerder niet tijdig kan voorzien in een net, waarmee de energievraag (elektriciteit) en/of de teruglevering van duurzaam opgewekte energie kan worden getransporteerd.

Netcongestie

Bij de Smart Energy Hub Zwolle-Noord, kortweg SZN, begon het in 2020 met teruglevercongestie. Maarten Epema, regisseur bij SZN en spreker tijdens de masterclass: ‘Enexis, onze netbeheerder, kondigde in december 2023 ook leveringscongestie aan. Daardoor zien steeds meer ondernemers in dat het noodzakelijk is lokale energiesystemen met elkaar te verbinden, waardoor je het opwekken van energie en de vraag ernaar beter kunt sturen. Zo kun je pieken op het net voorkomen.’

Samenwerking cruciaal

Samenwerking tussen ondernemers onderling op een bedrijventerrein en samenwerking van de ondernemers met overheden, zoals de provincie en gemeenten, maar ook met netbeheerders is cruciaal bij het functioneren van een Smart Energy Hub.

Het gaat om samenwerking bij:

  • technische zaken (bijvoorbeeld extra meters)
  • technologisch gebied (ICT)
  • organisatorisch gebied
  • juridische zaken
  • financieel gebied

Efficiënte verdeling van de energietransporten

Om het energieverbruik van bedrijven in kaart te brengen en vervolgens het transport ervan te kunnen sturen, moeten ondernemers bereid zijn die gegevens te delen. Milos Bunda, technisch adviseur SIGOHE MOOI EIGEN-project, onderscheidt daarin verschillende stappen:

  1. bedrijven (partijen) optimaliseren hun eigen energieverbruik (“achter de meter”)
  2. optimalisatie van de lokale vraag, opwekking en opslag. ‘Bijvoorbeeld door een elektrisch laadplein collectief te gebruiken of een vorm van gezamenlijke energieopslag te organiseren.’
  3. optimalisatie van de energiestromen van de bedrijven via het lokale onderstation van de netbeheerder
  4. het sturen van alle energiestromen. ‘Dan blijkt nagenoeg automatisch dat je zelfvoorzienend kunt zijn.’

60 procent lagere investering

Schiphol Trade Park is het eerste bedrijventerrein in Nederland met een collectief en duurzaam energiesysteem dat begin 2024 anderhalf jaar draait. ‘Met alle bedrijven gebruiken we 30 procent van de door de eerste vier bedrijven aangevraagde stroomtransportcapaciteit’, meldt Bart Blokland, regisseur van de Smart Energy Hub Schiphol Trade Park. ‘Gaat het stroomverbruik naar een piek, dan schakelen enkele bedrijven over op opgeslagen duurzame energie. Het kan dus! En met een 60 procent lagere investering dan wanneer elk bedrijf zelf aan de slag was gegaan.’

Blauwdruk SEH

Smart Energy Hubs lijken de aangewezen oplossing om het gebruik van lokaal, duurzaam opgewekte energie te bevorderen én om netcongestie te voorkomen. ‘Het meest logische is om lokaal opgewekte, duurzame energie ook zo veel mogelijk lokaal te gebruiken’, stelt Bunda. Via het MOOI EIGEN-project werkt hij samen met zestien andere partijen aan een blauwdruk voor het realiseren van een SEH. ‘Het is een proces in verschillende fasen met steeds verschillende stakeholders.’

  • Fase 1: verkenning, waarbij alle partijen in beeld komen, duidelijk moet worden wat het draagvlak is en welke partijen willen participeren in een SEH.
  • Fase 2: ontwerpen en onderzoeken van goede businesscase (is het financieel haalbaar?) en een plan voor de technische haalbaarheid. ‘Dan ontstaat er een go/no go-moment en is het vaak nodig een exploitatiebedrijf op te richten’, verklaart Bunda.
  • Fase 3: kiezen van de juiste samenwerkingsvorm (geen winstoogmerk) voor het exploitatiebedrijf en het borgen van kwaliteit en continuïteit. Denk aan governance: hoe richt je de zeggenschap van de verschillende partijen in.
  • Fase 4: daadwerkelijke realisatie SEH, waarbij de exploitatie en het assetmanagement (welke partijen brengen wat in) vorm krijgt.

Praktijk is weerbarstig

‘De praktijk is vaak weerbarstig als het gaat om de oprichting van een Smart Energy Hub’, stelt Robert-Niels van Droffelaar, senior projectmanager Energy bij Oost NL aan het eind van de masterclass. ‘Duidelijk is dat ze relevant zijn bij het lokaal produceren en inzetten van duurzame energie en het voorkomen van netcongestie.’

Tekst: Francien van Zetten

Let's CONNECT!

Ben je als bedrijf, onderwijsinstelling of onderzoeksbureau actief betrokken bij de energietransitie?

Nieuwsbrief

© 2024 Connectr – Energy innovation
Connectr